Βάση του ΦΕΚ Α 210/2004, άρθρο 3, παράγραφος 5:  «Ανώνυμη Εταιρεία Διαχείρισης Αμοιβαίων Κεφαλαίων» (Α.Ε.Δ.Α.Κ.) είναι η εταιρεία διαχείρισης αμοιβαίων κεφαλαίων η οποία έχει λάβει άδεια λειτουργίας στην Ελλάδα.

Επιπλέον βάσει του ίδιου ΦΕΚ, σύμφωνα με το άρθρο 4: H Α.Ε.Δ.Α.Κ. έχει ως αποκλειστικό σκοπό τη διαχείριση αμοιβαίων κεφαλαίων, εγκεκριμένων σύμφωνα με τις διατάξεις του ίδιου νόμου, καθώς και επιπροσθέτως την ανάληψη της διαχείρισης Ο.Σ.Ε.Κ.Α. (Οργανισμοί Συλλογικών Επενδύσεων σε Κινητές Αξίες) και άλλων οργανισμών συλλογικών επενδύσεων για τους οποίους υπόκειται σε προληπτική εποπτεία και για τους οποίους δεν επιτρέπεται η διάθεση μεριδίων τους σε άλλα κράτη μέλη.

Η διαχείριση των αμοιβαίων κεφαλαίων βάσει του παραπάνω άρθρου 4 του ίδιου ΦΕΚ περιλαμβάνει τις παρακάτω λειτουργίες:

• Τη διαχείριση επενδύσεων
• Τη διοίκηση του αμοιβαίου κεφαλαίου
• Τη διαφήμιση του αμοιβαίου κεφαλαίου και την προώθηση των μεριδίων του

Βάση του ΦΕΚ Α 210/2004, άρθρο 3, παράγραφος 3: «Θεματοφύλακας» είναι το πιστωτικό ίδρυμα που έχει τη καταστατική του έδρα στην Ελλάδα ή είναι εγκατεστημένο σε αυτή με μορφή υποκαταστήματος, εφόσον η καταστατική του έδρα βρίσκεται σε άλλο κράτος μέλος, και στο οποίο έχουν ανατεθεί τα καθήκοντα που αναφέρονται συνοπτικά παρακάτω βάσει του άρθρου 8 του ίδιου ΦΕΚ.

• Η φύλαξη των στοιχείων του ενεργητικού του αμοιβαίου κεφαλαίου ανατίθεται από την Α.Ε.Δ.Α.Κ., κατόπιν άδειας της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, σε έναν θεματοφύλακα. Ο θεματοφύλακας εκτελεί καθήκοντα θεματοφύλακα ταμία του αμοιβαίου κεφαλαίου σύμφωνα με τις οδηγίες της Α.Ε.Δ.Α.Κ. εκτός και αν αυτές είναι αντίθετες προς το νόμο και τον κανονισμό του αμοιβαίου κεφαλαίου, η δε Α.Ε.Δ.Α.Κ. οφείλει να παρακολουθεί την ορθή εκτέλεση των οδηγιών της από τον θεματοφύλακα.
• Ο θεματοφύλακας συνυπογράφει τον κανονισμό του αμοιβαίου κεφαλαίου, τις εκθέσεις και τις καταστάσεις (αναφέρονται αναλυτικά στο άρθρο 28 του ίδιου νόμου) και εξασφαλίζει ότι:

Η διάθεση, έκδοση, εξαγορά και καταβολή της αξίας των εξαγορασμένων μεριδίων του αμοιβαίου κεφαλαίου όπως και η ακύρωση τους πραγματοποιούνται σύμφωνα με τις διατάξεις του προαναφερόμενου ΦΕΚ και του κανονισμού του αμοιβαίου κεφαλαίου.

Η αποτίμηση των στοιχείων του ενεργητικού του αμοιβαίου κεφαλαίου, ο υπολογισμός της καθαρής αξίας των μεριδίων του αμοιβαίου κεφαλαίου και η διανομή των κερδών προς τους μεριδιούχους του πραγματοποιούνται σύμφωνα με τις διατάξεις του προαναφερόμενου ΦΕΚ και του κανονισμού του αμοιβαίου κεφαλαίου.

Το τίμημα από τις συναλλαγές που αφορούν στοιχεία του ενεργητικού του αμοιβαίου κεφαλαίου καταβάλλεται προς αυτόν μέσα στις συνήθεις προθεσμίες.

Τα Α/Κ, όπως και όλες οι επενδύσεις, εμπεριέχουν κάποιο κίνδυνο, ο οποίος ορίζεται ως η αβεβαιότητα του επενδυτή να επιτύχει τους στόχους του σε μία επένδυση. Για να υπολογιστεί η επικινδυνότητα των Α/Κ, χρησιμοποιούνται κυρίως ο συνολικός κίνδυνος του Α/Κ, ο οποίος δεν είναι άλλος από την τυπική απόκλιση των αποδόσεών του και ο συστηματικός κίνδυνος ή συντελεστής βήτα, που αποτελεί ένα μέτρο της ευαισθησίας της καθαρής τιμής του Α/Κ στις μεταβολές του χαρτοφυλακίου της αγοράς, το οποίο, τις περισσότερες φορές, προσεγγίζεται από το γενικό δείκτη του χρηματιστηρίου. Πιο αναλυτικές πληροφορίες αναφορικά με τον κίνδυνο και την αποδοτικότητα των Α/Κ αναφέρονται παρακάτω.

ΑΝΑΛΟΓΑ ΜΕ ΔΙΑΘΡΩΣΗ ΧΑΡΤΟΦΥΛΑΚΙΟΥ

• ΟΜΟΛΟΓΙΑΚΑ
• ΜΙΚΤΑ
• ΜΕΤΟΧΙΚΑ
• ΑΜΟΙΒΑΙΑ ΑΜΟΙΒΑΙΩΝ (FUNDS OF FUNDS)

Τα αμοιβαία κεφάλαια αυτού του τύπου επενδύουν τα κεφάλαιά τους σε τουλάχιστον 5 άλλα αμοιβαία κεφάλαια. Επιτυγχάνεται έτσι μεγαλύτερη διασπορά χαρτοφυλακίου προς όφελος των μεριδιούχων.

• ΔΕΙΚΤΟΠΟΙΗΜΕΝΑ Α/Κ (INDEX FUNDS)

Τα αμοιβαία κεφάλαια αυτού του τύπου επενδύουν τα κεφάλαιά τους σε μετοχές ενώ το χαρτοφυλάκιό τους παρακολουθεί τη σύνθεση κάποιου δείκτη της χρηματιστηριακής αγοράς (π.χ. του Γενικού Δείκτη του Χρηματιστηρίου Αξιών Αθηνών – ΧΑΑ).

• ΑΜΟΙΒΑΙΑ ΑΚΙΝΗΤΩΝ

Στηρίζονται στην έκδοση ομολογιακών τίτλων με κάλυψη ενυπόθηκα δάνεια.  Οι ενυπόθηκοι ομολογιακοί τίτλοι αποτέλεσαν αρχικά τρόπο ανακούφισης της ρευστότητας των τραπεζών που παρείχαν ενυπόθηκα δάνεια. Ωστόσο αυτοί σχεδιάστηκαν βαθμιαία, ώστε να δίνουν στους επενδυτές τη δυνατότητα έμμεσης τοποθέτησης σε ακίνητα και σημείωσαν σημαντικές διαφοροποιήσεις με την ανάπτυξή τους σε ανταγωνιστικά πλαίσια των αγορών. Αυτοί απέκτησαν ιδιαίτερο επενδυτικό ενδιαφέρον εκ του ότι παρουσίασαν υψηλότερες αποδόσεις από τους ομολογιακούς τίτλους του Δημοσίου. Οι εν λόγω τίτλοι είχαν ως μέγιστο όριο συνήθως το 1/3 του συνολικού όγκου των ενυπόθηκων δανείων. Πιο άμεσες δυνατότητες επενδύσεων σε ακίνητα έχουν δώσει τα λεγόμενα Κεφάλαια Παρακαταθήκης Ακινήτων (Real Estate Investment Trusts (REITs)). Τα REITs χωρίζονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες: τα Κτηματικά Κεφάλαια (equity trusts) και τα Ενυπόθηκα Κεφάλαια (mortgages trusts). Ιδρύονται κατά κανόνα από τράπεζες, ασφαλιστικές εταιρείες και εταιρείες ΑΚ και απολαμβάνουν κατά κανόνα απαλλαγή της φορολογίας του διανεμόμενου εισοδήματος, με το δεδομένο ότι επιβαρύνονται φορολογικά οι ατομικοί επενδυτές.

• ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ

Δίνουν ιδιαίτερη βαρύτητα στην υπερτίμηση του αμοιβαίου κεφαλαίου. Περιλαμβάνουν κεφάλαια που είναι «επιθετικά» και «τακτικά». Και στις δύο περιπτώσεις επενδύουν κυρίως σε κοινές μετοχές. Τα «επιθετικά» επικεντρώνονται βασικά σε αναδυόμενες εταιρείες μικρού μεγέθους και σε «θερμούς» τομείς της οικονομίας. Αντίθετα, τα «τακτικά» μειώνουν τις μετοχές στο χαρτοφυλάκιο τους σε περιόδους ύφεσης της οικονομίας, σπάνια καταφεύγουν σε επιθετικές τακτικές και τείνουν να είναι σταθερά σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα.

• ΕΙΔΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ

Επενδύουν σε ειδικού τύπου επενδυτικά προϊόντα και διαχειρίζονται χαρτοφυλάκια αποτελούμενα από μερίδια διαφορετικών ΑΚ, πρόκειται για ετερογενή κατηγορία ΑΚ.

• ΠΑΡΑΓΩΓΩΝ

Τα αμοιβαία κεφάλαια αυτού του τύπου επενδύουν τα κεφάλαιά τους σε παράγωγα χρηματοοικονομικά προϊόντα (Futures, Options, Interest Rate Swaps κτλ). Ελλοχεύουν σημαντικότατους κινδύνους για τους επενδυτές αλλά και ενδεχόμενα πολύ υψηλές αποδόσεις.

• ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΧΡΗΜΑΤΑΓΟΡΑΣ (ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΔΙΑΘΕΣΙΜΩΝ)

Επενδύουν κυρίως σε  βραχυπρόθεσμα ΧΠ της χρηματαγοράς και γι’ αυτό αποκαλούνται  και Κεφάλαια Χρηματαγοράς (Money Market Funds). Στο χαρτοφυλάκιο τους περιλαμβάνονται ΕΓΔ (Ελληνικά Γραμμάτια Δημοσίου), Ευρωκαταθέσεις κ.α.

• ΚΛΑΔΙΚΑ

Κυρίως στο εξωτερικό έχουν δημιουργηθεί ειδικά ΑΚ με σκοπό τη διαμόρφωση χαρτοφυλακίων από συγκεκριμένους κλάδους της οικονομίας. Τα κλαδικά ΑΚ έχουν δημιουργηθεί σε τομείς, όπως της ενέργειας, της πληροφορικής τεχνολογίας, της φαρμακευτικής βιομηχανίας, της ψυχαγωγίας, της άμυνας, κτλ. Οι εξελίξεις μέσα στους κλάδους έχουν ορισμένη θετική συσχέτιση. Τα ΑΚ που είναι κλαδικά προσφέρουν μικρότερη διαφοροποίηση και επομένως υψηλότερη δυνητική ζημία/ανταμοιβή αποδόσεων, που πρέπει να αντισταθμίζεται με σχετικά υψηλές αναμενόμενες αποδόσεις. Συνίσταται στους επενδυτές να είναι προσεκτικοί σε ΑΚ νέων κλάδων, διότι οι νέες εκδόσεις που ακολουθούν πραγματικές επιχειρηματικές επιτεύξεις, έχουν ήδη απεικονιστεί στις τιμές των μετοχών.

ΑΝΑΛΟΓΑ ΜΕ ΧΩΡΙΚΗ  ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΧΑΡΤΟΦΥΛΑΚΙΟΥ

Όλοι οι παραπάνω τύποι αμοιβαίων κεφαλαίων διακρίνονται χωρικά στις παρακάτω τρεις κατηγορίες.

• ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ
• ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ
• ΔΙΕΘΝΗ

Τα πιο κοινά αμοιβαία κεφάλαια παρουσιάζονται στον παρακάτω πίνακα.